ABU DABİ, 9 Kasım 2026 (WAM) – Muhammed bin Zayed Su Girişimi, Al Miyah Tarım Yarışması'nın finalist çözümlerini sahada test ediyor. Bu çözümler, verimli ve kontrollü su kullanımı sağlayan mühendislik ürünü iklim yönetim sistemleri ve su tutma teknolojileri aracılığıyla sera soğutması ve ürün sulamasındaki su tüketimini azaltmayı hedefliyor.

BAE merkezli CRETA Group ve Raincatcher Technologies, Muhammed bin Zayed Su Girişimi tarafından başlatılan Al Miyah Tarım Yarışması'nın finalistleri arasında yer alıyor. Şirketlerin çözümleri, seralardaki ısı yüklerini ve kumlu topraklardaki su kayıplarını ele alıyor. Sonuçlar ve hedefler iklime, ürüne ve sulama yöntemine göre farklılık gösterirken, her iki yaklaşım da mevcut tarımsal altyapıdan yararlanabiliyor.

CRETA Group, Emirates Haber Ajansı'na (WAM) yaptığı açıklamada, yeraltı ısı değişimini, tasarlanmış hava akışını, diferansiyel basınç yönetimini ve güneş kaynaklı ısı kazançlarının pasif olarak azaltılmasını bir araya getiren, kendine ait çok bölgeli bir sera sistemi geliştirdiğini belirtti. Sistemin çift kabuklu mimarisi, birbirine bağlı ısı ve basınç bölgeleri oluşturarak hava akışı ve ısı yüklerinin koordineli yönetimini, seranın altındaki toprakta ısı değişimi ve ısıl depolamayla birlikte mümkün kılıyor.

Grup, sistemin tüm alanı eşit şekilde soğutmak yerine ürünlerin çevresindeki mikro iklime öncelik verdiğini açıkladı. Bu yaklaşım, serayı entegre bir iklim yönetim sistemine dönüştürerek su ve enerji yoğun soğutmaya bağımlılığı azaltıyor ve hem yaz hem de kış aylarında dış koşullardan daha az etkilenen bir tarımı destekliyor.

Grup, test edilen Akdeniz ve daha ılıman iklimlerde sistemin yazın buharlaşmalı soğutma suyu, kışın ise yakıtlı ısıtma olmadan çalıştığını kaydetti. El Ain'deki pilot uygulamada ise sıcaklıkların 50°C'ye yaklaşabildiği çöl koşullarına yönelik uyarlamalar test ediliyor.

Yaz zirvesi için belirlenen tasarım hedefleri arasında ürün bölgesinde sıcaklığın 28-32°C'de tutulması ve geleneksel fan-ped sistemlerine kıyasla soğutma suyu tüketiminin yüzde 85-90 oranında azaltılması yer alıyor. Bunlar, pilot uygulama için ölçülmüş nihai su tasarrufu sonuçları değil, tasarım hedefleridir.

Metrekare başına günlük 8-15 litrelik geleneksel soğutma suyu tüketimi tahminlerine göre, pilot uygulama büyüklüğündeki bir sera, yaz zirvesindeki 120 gün boyunca yaklaşık 500-936 metreküp suya ihtiyaç duyabiliyor. Bu rakam, su tasarrufu hedefinin değerlendirildiği mevsimsel referans değeri oluşturuyor.

Sistem, yeraltı ısı değişimi, ısıl tasarım ve hava akış yollarıyla entegre kontrollü ön soğutma sayesinde havanın sıcaklığını ve nemini ürünlere ulaşmadan önce yönetiyor. Su tasarrufu hedefi, havanın ön şartlandırılmasında kullanılan suyu kapsarken sulama ayrıca değerlendiriliyor.

Grup, El Ain'deki 520 metrekarelik pilot uygulamada hava sıcaklığında yaklaşık 12-15°C düşüş kaydedildiğini ve soğutmayla ilgili elektrik tüketiminin geleneksel sistemlerden yaklaşık yüzde 30-40 daha düşük olduğunu bildirdi. Tesis, yaklaşık 7-8 kilovatlık elektrik talebiyle çalışacak şekilde yapılandırıldı.

Sistem, yapılarına ve saha koşullarına göre mevcut seralara entegre edilebiliyor ya da yeni seraların tasarımı sırasında bütünüyle dahil edilebiliyor. Grup, ilk kurulum maliyetlerinin boyut, zemin koşulları ve gereken uyarlamalara bağlı olarak benzer bir geleneksel sisteme göre yaklaşık yüzde 20-30 daha yüksek olduğunu tahmin ediyor. Bu fark, düzenli ıslak ped bakımı ve değişiminin ortadan kalkması dahil olmak üzere daha düşük işletme ve bakım maliyetleriyle dengeleniyor. Yeraltı altyapısı 20 yılı aşan bir hizmet ömrü için tasarlandı.

Grup, geri ödeme süresinin kurulum maliyetlerine, su ve elektrik fiyatlarına ve çalışma saatlerine bağlı olduğunu açıkladı. Daha uzun yetiştirme sezonlarının veya artan üretimin, kanıtlandığı durumlarda getirileri iyileştirebileceğini ekleyen grup, sistemin değerinin işletme ömrü boyunca değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Dubai merkezli Raincatcher Technologies ise WAM'a yaptığı açıklamada, ürününün süper emici polimerler ile besin maddelerini birleştiren biyolojik olarak parçalanabilir bir toprak iyileştirici olduğunu söyledi. Ürün, sulama suyunu veya yağmur suyunu depolamak ve toprak kurudukça kademeli olarak salmak üzere köklerin yakınına enjekte ediliyor.

Şirket, kumlu topraklarda köklerin altına sızma veya buharlaşma yoluyla yaşanan su kayıplarının yüzde 90'a ulaşabildiğini belirtti. Formül, kendi ağırlığının birkaç yüz katı su emerek kökleri çeken jel cepleri oluşturuyor ve daha derin ve yoğun bir kök sistemini teşvik ediyor.

Şirket, ürünü güneş ışığından ve yüzey buharlaşmasından korumak için özel enjeksiyon araçları kullanıyor. Uygun doz ve yerleştirme derinliğini belirlemek için toprak, iklim ve ürün koşulları analiz edilirken, gerçek zamanlı nem izleme, önceliğin su tasarrufu mu yoksa üretim artışı mı olduğuna göre sulamaya yön veriyor.

Şirketin yaklaşımı 2023 yılında Solar Impulse Vakfı'nın Verimli Çözüm Etiketi'ni aldı. Çözüm, ürün değişikliği veya yeni altyapı gerektirmeden mevcut sulama sistemleriyle çalışıyor ve tüketilebilir bir ürünü, özel ekipman ve uzmanlık kullanan teknik bir hizmetle birleştiriyor. Potasyum bazlı formül, tuzluluğa maruz kalan topraklara sodyum eklemiyor ve parçalandıkça bitkilere potasyum sağlıyor.

Şirkete göre, Dubai'deki Uluslararası Biyosalin Tarım Merkezi'nde (ICBA) 27 hurma ağacıyla yürütülen ve sonuçları yayımlanan bir denemede yüzde 85 su tasarrufu sağlandı. Uygulama, 2020-2021 sezonunun başında toprağın üst 50 santimetrelik kısmına yapıldı ve sulama nem sensörleriyle yönlendirildi. Uygulama yapılan hurma ağaçları yedi günde bir sulanırken, uygulama yapılmayanlar her gün sulandı.

Yarışmanın değerlendirmesi kapsamında El Ain'deki Silal İnovasyon Vahası'nda tatlı mısırla yapılan denemede ise su kullanımı, uygulama yapılmayan parsellere göre yaklaşık yüzde 20-25 daha düşük gerçekleşti. Şirket, verimli damla sulamayla yetiştirilen tek yıllık ürünlerin zaten daha verimli bir başlangıç noktasına sahip olduğunu, tasarrufun ise su stresi altında, çok yıllık ürünlerde ve kumlu topraklarda arttığını açıkladı.

Şirket, Türkiye, Fas ve Kırgızistan'da beş yıl boyunca yürütülen saha denemelerinde yüzde 40-85 oranında su tasarrufu ve su stresi altında yüzde 20 ile yüzde 90'ın üzerinde değişen verim artışları elde edildiğini bildirdi.

Şirket, ürün ve enjeksiyon dahil ortalama maliyetleri hurma ağacı başına yıllık 7 ABD doları, meyve ağacı başına 5 ABD doları ve tarla bitkileri için hektar başına 600 ABD doları olarak tahmin ediyor. Sulanan ağaçlarda yüzde 80'i aşan, sulanan tarla bitkilerinde ise yüzde 20 ile 60 arasında değişen su tasarrufu bildiren şirket, yağışın yetersiz olduğu dönemlerde ağaçların hayatta kalmasına ve üretimine de destek sağlandığını belirtti.

Yatırım; daha düşük su ve pompalama enerjisi faturaları, sulamalar arasındaki sürenin uzaması ve su stresi altında artan verim sayesinde geri kazanılıyor. Şirkete göre ürünün etkinliği bitkiye bağlı olarak bir ila üç yetiştirme sezonu sürerken, ürün ortalama yaklaşık yedi yılda parçalanıyor.

(Kaynak: WAM.ae)