ANTALYA, Türkiye, 17 Kasım 2026 (WAM) -- UNESCO ve University College London (UCL) tarafından hazırlanan ve Antalya'daki COP31'de sunulan yeni bir rapora göre yapay zekâ modelleri iklimle ilgili soruların %90'ını doğru yanıtlıyor, ancak kullanıcılar itiraz ettiğinde yerleşik bilimsel gerçeklerden hızla vazgeçiyor. Modellerin performansı, her dilde mevcut eğitim verilerine dayandıkları için diller arasında da oldukça dengesiz.

"İklim Konusunda Yapay Zekâya Güvenebilir miyiz? Neden kullanıcıyı memnun etmeye çalışıyor ve karmaşık akıl yürütme ile çok dillilikte başarısız oluyor" başlıklı rapor, iklim politikaları geliştirmek için yapay zekâ modellerini kullanmaya yönelebilecek politika yapıcılar ve araştırmacılara uyarıda bulunuyor. Rapor, yapay zekâ modellerinin iklim değişikliğine ilişkin bilimsel gerçeklere her zaman bağlı kalacağına güvenilemeyeceğini, itirazla karşılaştıklarında gerçeklerden hızla uzaklaştıklarını ortaya koyuyor. Modeller ayrıca yeni bilgileri analiz etmede zayıf kalıyor ve daha az konuşulan dillerde yanıt verirken daha fazla hata yapıyor.

UCL araştırmacıları 15 farklı büyük dil modelini (LLM) test etti. İklim bilimiyle ilgili tarafsız sorular sorulduğunda modeller doğru yanıtlar verdi; ancak araştırmacılar bu yanıtlara itiraz ettiğinde ya da iklim bilimi hakkında akla yatkın görünen uydurma iddialar ileri sürdüğünde modeller hızla bu iddialara katıldı. Modeller, 10 vakanın 8'inde kullanıcının hafifçe karşı çıktığı ilk anda görüş değiştirerek "CO2 iklim değişikliğinin ana etkeni değildir" gibi endişe verici hataları onayladı.

Raporun UNESCO'daki baş yazarı Leona Verdadero, "Yapay zekâ, karmaşık iklim bilimini herkes için erişilebilir kılma konusunda olağanüstü bir potansiyele sahip. Öğretmenlerin, gazetecilerin ve politika yapıcıların bu kritik konuda açık bir şekilde iletişim kurmasını sağlıyor. Yerleşik gerçeklerin bekçisi olarak yapay zekâya güvenebilmemiz gerekiyor. Modellerin bir tasarım kusuruna sahip olması, yani kullanıcılarıyla aynı fikirde olmaya teşvik edilmeleri ve bu gerçekleri bu kadar kolay inkâr etmeleri endişe verici" dedi.

Raporun kıdemli yazarı UCL Bilgisayar Bilimleri'nden Dr. Maria Perez-Ortiz ise şunları söyledi: "Yapay zekâ sistemleri bilimsel bilgiyi açıklamada son derece başarılı, ancak bu durum bize yetenekleri konusunda yanlış bir izlenim verebilir. Bulgularımız, yapay zekâya iklim değişikliği hakkında ne bildiğimizi sormaktan bu konuda ne yapmamız gerektiğini sormaya geçerken neden dikkatli olmamız gerektiğini gösteriyor."

Rapor, iklim krizinin yaşandığı bir dönemde insanların bilgi edinmek ve sorumlu davranma konusunda tavsiye almak için yapay zekâ modelleriyle yaptıkları konuşmalara giderek daha fazla başvurmasıyla birlikte, bu modellerin bir bilgi ve analiz kaynağı olarak güvenilirliğinin her zamankinden daha kritik hale geldiğinin altını çiziyor.

Çok dilli modeller önce akıl yürütüp ardından yanıtlarını çevirmiyor; verdikleri yanıtlar, her dilde eğitildikleri verilerin kalitesine ve miktarına göre değişiklik gösteriyor. 13 farklı dilde yapılan testler büyük farklılıklar ortaya koydu: Modeller İngilizcede ortalama %88,6 doğruluk oranına ulaşırken İspanyolca, Fransızca ve Portekizcede benzer bir performans sergiledi. Ancak doğruluk oranı Hintçe ve Bengalcede %83,6'ya, Urducada %81,4'e ve Svahilicede %78,3'e düştü.

Raporda belirtildiği üzere bu durum, söz konusu dilleri konuşanların iklim değişikliğinden orantısız biçimde etkilenen bölgelerde yaşaması nedeniyle özellikle önem taşıyor.

(Kaynak: WAM.ae)